Rytmika według Emila Jaques – Dalcroze’a

Émile Jaques-Dalcroze (1865-1950) to szwajcarski muzyk (kompozytor, dyrygent, pianista), teoretyk teatru i twórca rytmiki. Stworzył system edukacji muzycznej polegający na wyrażaniu muzyki poprzez ruch. Co oznacza, że rytmika Dalcroz’a (nazywana Eurytmią), stwarza uczniowi możliwość doświadczania muzyki i poczucia rytmu poprzez ruch i zmysły.
Metoda Emila Jaques-Dalcroze’a opiera się na doświadczaniu muzyki i wyrażaniu jej oraz własnych emocji poprzez ruch, który dla dziecka jest najbardziej naturalną drogą ekspresji. Celem zajęć prowadzonych metodą rytmiki, zgodnie z zamysłem jej twórcy było nie tylko rozwijanie muzykalności, ale holistyczny rozwój dziecka poprzez muzykę.
Ważnym aspektem w nauczaniu metodą rytmiki jest pewien stały porządek metodyczny, wynikający z założenia Jaques -Dalcroze’a, że rytmika jest osobistym doświadczeniem oraz że praktyka poprzedza studia teoretyczne. Przeżycie emocjonalne muzyki implikuje doświadczenia praktyczne, te z kolei prowadzą do zrozumienia teorii. Dziecko kolejno słucha – odczuwa – wykonuje – nazywa – utrwala – zapamiętuje

rytmika

 

rytmika

 

Co to jest Logorytmika? 

Logorytmika jest metodą stosowaną w interdyscyplinarnej logopedii, oparta jest na rytmie muzycznym i tekstach słownych zestrajanych przez muzykę i łączonych z ruchami całego ciała. Dzięki połączeniu rytmiki i terapii logopedycznej logorytmika wykorzystuje możliwość oddziaływania na sferę słuchową, słuchoworuchową i ruchową. Na bazie ćwiczeń muzyczno-ruchowych stosuje się ćwiczenia słowno-ruchowe, których wiodącym składnikiem jest rytm. To specyficzne połączenie daje w efekcie możliwość terapeutycznego wpływania na wiele obszarów rozwojowych dziecka. Ruch jest naturalną potrzebą każdego człowieka, zwłaszcza dziecka. Towarzyszy małemu człowiekowi podczas zabaw, często jest wyznacznikiem jego rozwoju i katalizatorem tego procesu. Ruch przy muzyce wpływa korzystnie nie tylko na rozwijanie dyspozycji muzycznych, ale także na rozwój ogólny dziecka.

Muzyka ze swoim rytmem w szczególny sposób wywołuje nieodpartą często potrzebę ruchu. Naturalny i swobodny ruch, będący obok muzyki podstawową ćwiczeń, umożliwia realizację zajęć ze wszystkimi dziećmi, niezależnie od poziomu ich intelektualnego, ruchowego i muzycznego rozwoju. Logorytmika w dużej mierze opiera się na założeniach rytmiki Emila JaquesDalcroze’a (1865-1950), który uważał, że dążenie do zharmonizowania mózgu i ciała przede wszystkim w ruchu ma ogromną wartość terapeutyczną. Głównym założeniem metody rytmiki jest więc ścisły związek ruchu z muzyką. Kontynuatorem tej idei pedagogiczno-wychowawczej był Carl Orff (1895- 1982), który za podstawę swej koncepcji obrał syntezę słowa, muzyki i ruchu. Zajęcia ruchowe zaproponowane przez niego są ściśle związane z rytmizowanym mówieniem, śpiewem oraz grą na odpowiednio skompletowanym instrumentarium. Głównym celem ćwiczeń logorytmicznych jest zwrócenie uwagi dzieci na zjawiska wspólne dla muzyki i mowy a więc na rytm, tempo, wysokość dźwięku, melodię, głośność i barwę dźwięku, akcent, frazowanie oraz artykulację. Dzięki temu rozwijane są umiejętności sprawnego wykonywania ruchu, a co za tym idzie, wyrabianie szybkiej orientacji w czasie i przestrzeni, koncentracji uwagi, stymulowanie do sprawniejszego myślenia, a także kształcenie takich cech 3 charakteru, jak zdyscyplinowanie, porządek, aktywność poczucie odpowiedzialności, umiejętność współdziałania w grupie. W aktywizacji procesów mowy znaczącą rolę odgrywają ćwiczenia oddechowe, słuchowe, a także wspomagające mięśnie narządów mowy. Zabawy muzyczno-ruchowe kształcąc ruchy całego ciała (makroruchy), wpływają pośrednio na usprawnianie narządów mownych (mikroruchy), gdyż ułatwiają ich ćwiczenie. Ćwiczenia logorytmiczne są idealnym połączeniem ruchów ciała z ćwiczeniem wymowy wspieranym muzyką, są ważnym elementem kierującym aktywnością ruchową, estetyczną i społeczną dziecka.

Logorytmika to jedna z metod stosowana w postępowaniu logopedycznym, oparta na rytmie muzycznym i tekstach słownych zestrajanych przez muzykę i łączonych z ruchami całego ciała. Jest swoistą formą połączenia rytmiki i terapii logopedycznej. Wykorzystuje bowiem możliwość oddziaływania na sferę słuchową, słuchowo-ruchową i ruchową. Na bazie ćwiczeń muzyczno-ruchowych stosuje się ćwiczenia słowno-ruchowe, których wiodącym składnikiem jest rytm. Zabawy muzyczno-ruchowe kształcąc ruchy całego ciała tzw. makroruchy, wpływają pośrednio na usprawnianie narządów mownych (mikroruchy).
Zadaniem ćwiczeń logorytmicznych jest uwrażliwienie dzieci i zwrócenie ich uwagi na zjawiska wspólne dla muzyki i wypowiedzi, a więc na rytm, tempo, wysokość dźwięku, głośność dźwięku, akcentację, frazowanie i artykulację.
Ćwiczenia logorytmiczne spełniają również funkcje uspołeczniające i
wychowawcze.
Ćwiczenia logorytmiczne likwidują zaburzenia współtowarzyszące zaburzeniom mowy. Przyczyniają się do zaktywizowania rezerw funkcjonalnych oraz wykształcenia funkcji wielozmysłowych. Ponadto mają one korzystny wpływ na osobowość dziecka. Kształcą inwencję twórczą dziecka, usprawniają jego aparat mięśniowo- ruchowy i uwrażliwiają je na zjawiska akustyczne.

Ćwiczenia logorytmiczne są wykorzystywane w usprawnianiu:

  • motoryki,
  • słuchu,
  • mowy,
  • orientacji przestrzennej i autoorientacji,
  • koordynacji wzrokowo- słuchowo- ruchowej,
  • regulowanie napięcia mięśniowego,
  • umiejętności hamowania i pobudzania ruchu muzyką.

 

rytmika

Co to jest logopedia?

Logopedia – nauka o kształtowaniu właściwej mowy w okresie jej rozwoju i jej doskonaleniu w późniejszym okresie (logopedia ogólna), a także o usuwaniu różnego rodzaju wad i zaburzeń mowy (logopedia specjalna)


Podstawowe terminy związane z logopedią:
Afazja – zaburzenie mowy polegające na całkowitej lub częściowej utracie umiejętności tworzenia i/lub odbierania mowy na skutek uszkodzenia struktur mózgowych (występują różne typy afazji).
Afonemia – brak zdolności odróżniania dźwięków mowy
Afonia – bezgłos spowodowany nerwicą mowy/ niemożność mówienia spowodowana silnym napięciem nerwowym.
Alalia (afazja rozwojowa) – opóźnienie w przyswajaniu języka na skutek opóźnionego wykształcenia się funkcji pewnych struktur mózgowych.
Anartria – brak rozwoju mowy lub utrata wcześniej nabytych umiejętności wytwarzania dźwięków mowy na skutek uszkodzenia układu pozapiramidowego, ośrodków pnia mózgu i dróg unerwiających narządy mowy; często przechodzi w dyzartrię (zaburzenie mowy charakteryzujące się zaburzeniami artykulacji dźwięków na skutek uszkodzenia ośrodków i dróg unerwiających narządy mowne (artykulacyjne, fonacyjne, oddechowe).
Dyslalia – grupa wad wymowy dotycząca artykulacji; dyslalia to nieprawidłowość w realizacji jednej głoski, kilku głosek, a nawet wszystkich lub niemal wszystkich od razu. Wyróżnia się różne typy dyslalii.
Elizja – zjawisko językowe polegające na braku realizacji jakiegoś fonemu (najczęściej przyjmuje formę opuszczania wybranych głosek).
Echolalia – mimowolne, automatyczne powtarzanie dźwięków.
Gammacyzm – to wada wymowy polegająca na nieprawidłowej realizacji głosek:g, gi, h, hi.
Paragammacyzm – zamiana głosek: g, gi, h na d, di, t . (przykład: góra – dóra, gitara – ditara, hokej – tokej).
Kappacyzm – to wada artykulacyjna polegająca na nieprawidłowej realizacji głosek: „k”, „ki”.
Parakappacyzm – zamiana głosek: k, ki na t, ti . (przykład: kura – tura, kino – tino, kot – tot).
Kinestezja artykulacyjna – czucie pozycji i ruchów narządów artykulacyjnych.
Lambdacyzm – rodzaj wady wymowy polegający na nieprawidłowej realizacji głoski „l”.
Paralambdacyzm – zamiana głoski „l” na inną głoskę wypowiadaną prawidłowo: najczęściej „j’:(przykład: lalka – jajka).
Mutyzm – całkowita lub częściowa (ujawniająca się w określonych sytuacjach społecznych) niemożność posługiwania się mową ( przy zachowanym rozumieniu mowy) spowodowana czynnikami psychicznymi.
Mowa bezdźwięczna – rodzaj dyslalii polegającej na bezdźwięcznej realizacji wszystkich lub niektórych spółgłosek dźwięcznych (np. b = p, g = k, z = s, itp.).
Opóźniony rozwój mowy – późniejsze (o około sześć lub więcej miesięcy) pojawienie się poszczególnych etapów mowy, bez współwystępowania innych poważnych opóźnień w rozwoju dziecka.
Rotacyzm – wada artykulacyjna polegająca na deformacji głoski „r” (np. tzw. r języczkowe, francuskie).
Pararotacyzm – wada wymowy polegająca na zastępowaniu głoski „r” innymi głoskami wymawianymi prawidłowo np.: j, ł, l (np. rower – jowej, rower – łoweł, , rower – lowel).
Sygmatyzm – jedna z najczęstszych wad wymowy, polegająca na nieprawidłowej artykulacji głosek dentalizowanych jednego, dwóch lub trzech szeregów (ciszącego: ś, ź, ć, dź; syczącego: s, z, c, dz; szumiącego: sz, ż, cz, dż), przybierająca postać deformacji (np. sygmatyzm interdentalny = międzyzębowy).
Parasygmatyzm – rodzaj sygmatyzmu polegający na zastępowaniu jednych głosek dentalizowanych innymi, realizowanymi prawidłowo. (przykład: czapka – capka, szafa – safa, żaba – zaba, sanki – śanki, koza – koźa).
Gaworzenie – odruch warunkowy, jest wynikiem dojrzewania pól asocjacyjnych mózgu w zakresie sprzężenia słuchowo – ruchowego. Polega na wielokrotnym powtarzaniu przez dziecko i naśladowaniu dźwięków mowy. W gaworzeniu pojawia się bardzo duże bogactwo artykułowanych dźwięków. Dziecko łączy kilka identycznych dźwięków (sylab) i wypowiada je w ciągach, które mogą brzmieć na przykład jak bababa, mamama. Choć opisując gaworzenie mówimy teraz o świadomych zabawach głosowych podejmowanych przez niemowlę, na tym etapie nie możemy w żadnym wypadku mówić o świadomym mówieniu przez dziecko. Nawet wówczas, gdy będzie ono wypowiadało krótkie ciągi sylabowe, które brzmieć będą podobnie jak bardzo oczekiwane przez najbliższych słowa: mama, baba, prób tych nie należy uznawać za świadome posługiwanie się wyrazem.
Giełkot – zaburzenia maja charakter stały, osoba mówi bardzo szybko, niedbale, nie ma świadomości, zaburzenie to ma źródło w czynnikach organicznych.
Głużenie – Odruch bezwarunkowy (dźwięki wypowiadane nieświadomie przez dziecko; nie można ich traktować jako pierwsze przejawy mowy dziecka).

  • Wokalizacje, które w rozwoju mowy dziecka pojawiają się ok 2 miesiąca życia. To samo-głoskowe dźwięki – aa, uu, oo, a czasem połączenie spółgłosek i samogłosek przypominające sylabę – np. guu.
  • Dźwięki te są bardzo podobne do dźwięków mowy, dlatego często są błędnie, traktowane jako początek świadomego procesu mówienia. Na uwagę zasługuje fakt występowania tej formy prewokalicznej u wszystkich dzieci, nawet z ciężkimi wadami słuchu (głuchych i niedosłyszących).

Jąkanie – zaburzenia koordynacji między pracą mięśni oddechowych, fonacyjnych i artykulacyjnych; przyczyny jąkania: traumatyczne przeżycie, napięcie nerwowe, rozpoczęcie przedszkola i szkoły podstawowej, okres dojrzewania. Objawy: 1. somatyczne w pierwszym stadium powtarzanie sylab najczęściej nagłosowych w drugim albo wielokrotne i szybkie powtarzanie sylab, albo ściskanie i przeciąganie spółgłoski lub samogłoski w trzecim dodatkowe współruchy. 2. psychiczne m.in. lęk przed mówieniem, zamilknięcie.
Mutyzm wybiórczy – zaburzenie wieku dziecięcego, charakteryzujące się stałą odmową mówienia w co najmniej jednej sytuacji społecznej (np. wprzedszkolu), a poza tą sytuacją dziecko prawidłowo mówi i rozumie. Zaburzenie wiąże się z innymi zaburzeniami mowy i nieśmiałością. Pojawia się między 3 a 5 rokiem życia i najczęściej przemija w ciągu kilku tygodni lub miesięcy.

Neologizm dziecięcy – nowe wyrazy tworzone przez dziecko na wzór mu znanych; są wypadkową zasobu leksykalnego, którym dziecko dysponuje i jego wiedzy o budowie wyrazu.

Nerwica mowy –mutyzm, afonia, jąkanie, zaburzenia tempa mowy, modulacji siły i wysokości głosu u osób cierpiących na nerwice;

Nosowanie – rynolalia Zachodzi wówczas, gdy głoski nosowe wymawiane są jako ustne (nosowanie zamknięte) lub odwrotnie – głoski ustne wymawiane są jako nosowe (nosowanie otwarte). Spotykane jest również nosowanie mieszane.

Ofigofazja – zespół zaburzeń mowy u osób z upośledzeniem umysłowym. Z upośledzeniem lekkim zaburzenia są nieznaczne, widac trudności w sprawnym mysleniu, z głębszymi upośledzeniami umysłowymi – znaczne opóźnienie mowy.
Patologiczna niepłynność mowy – pojawia się w 2-3 r.ż. gdy dziecko zaczyna coraz intensywniej mówić, ma za dużo myśli, motorycznie jest w stanie mówić wiele ale nie może produkować tekstu tak jak by chciao, zaczyna mówić niepłynnie. Rozpoczyna się samoistnie i kończy samoistnie, nie ma cechy spastyczności. Dziecko nie jest świadome swoich problemów i nie przejmuje sie tym, niepłynności nie maja charakteru bloków i nie wystepują z taka intensywnością z jaką wystepują podczas jąkania.
Seplenienie – Seplenienie, sygmatyzm – wada wymowy zaliczana do dyslalii. Polega na nieprawidłowej wymowie niektórych głosek. Seplenienie często ma podłoże psychiczne, może być wynikiem lęku. nieprawidłowa artykulacja spółgłosek dentalizowanych: s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż, ś, ź, ć, dź. Przyczyny sygmatyzmu

  • Nieprawidłowa budowa narządów artykulacyjnych:
  • głównie języka (język zbyt duży, gruby, krótkie wędzidełko podjęzykowe),
  • zniekształcenie zgryzu, które powoduje brak dentalizacji (zgryz otwarty na pierwszym miejscu, lecz również protruzja – przodozgryz i retruzja – tyłozgryz), anomalie zębowe,
  • rozszczep podniebienia, który powoduje niedostateczne zamknięcie jamy nosowej przez podniebienie miękkie (seplenienie nosowe).
  • Niska sprawność narządów artykulacyjnych – mięśnie języka zbyt słabo lub zbyt mocno napięte.
  • Upośledzenie słuchu w zakresie tonów wysokich.
  • Obniżenie słyszalności.
  • Częste choroby górnych dróg oddechowych.
  • Naśladowanie nieprawidłowych wzorców.
  • Zbyt długie karmienie dziecka smoczkiem.

Seplenienie międzyzębowe – pojawia się w wieku dziecięcym. Zniekształceniu ulegają głoski: s, z, c, dz. Dziecko wymawia je wsuwając język między zęby. Język jest spłaszczony, a powietrze rozprasza się po całej jego powierzchni. Wada ta nie ustępuje samoistnie, dlatego wielu dorosłych również ma problem z wymawianiem tych głosek.

Słuch fonemowy (fonematyczny) (słuch mowny) odróżnianie/utożsamianie dwóch wypowiedzi różnych/takich samych fonologicznie,

Słuch fonetyczny odróżnianie różnych głosek stanowiących tę samą klasę głosek (fonem),

Słuch mowny – wg. Kaczmarka to zdolność do wyodrębniania i identyfikowania w wypowiedziach cudzych oraz własnych, elementów fonologicznie relewantnych (istotnych), a pomijanie redundantnych (nieistotnych).

Substytucja głosek – podstawianie, zastępowanie głosek inna czysto brzmiącą np. szafa = safa, dopuszczalne w okresie kształtowania i rozwoju mowy

Swoista mowa dziecięca – (okres swoistych form językowych) przypada między trzecim a siódmym rokiem życia. Dziecko prowadzi już swobodne rozmowy, posługując się rozbudowanymi sygnałami dwuklasowymi, lecz zasady ich budowania nie są jeszcze utrwalone. Drogą analogii, kontaminacji i przestawki dziecko tworzy liczne twory językowe, szczególnie w pierwszej fazie tego okresu, później ulegają osłabieniu. Ożywiona ta działalność rozbudza najpierw zaciekawienie, a w ślad za nim świadomość językową, a następnie świadomość metajęzykową. W związku z rozwojem sprawności językowej wzrasta liczba pytań zadawanych przez dziecko, nawet do ponad czterdziestu dziennie. Wymowa ukształca się ostatecznie pod koniec tego okresu.
Wszystkie kategorie znaków, które pojawiają się w poszczególnych okresach, nie zanikają, funkcjonują harmonijnie obok siebie dalej. O użyciu tego czy innego znaku rozstrzyga sytuacja.

rytmika

rytmika

Wada wymowy – (inaczej wady artykulacyjne) są tylko jednym z rodzajów zaburzeń mowy a określa sie je mianem dyslalii; wymowa danej osoby jest wtedy wadliwa gdy rózni sie od wymowy danej grupy. Wada wymowy dotyczy zaburzeń dźwiękowej strony wypowiedzi (elizje, zniekształcenia głosek , substytucje)
Wymowa dziecięca –nie jest wadą, ale przejawem niedojrzałości i jest typowa dla danego okresu rozwoju np. czteroletnie dziecko może zamieniać niektóre głoski: s – ś, sz – s, cz –c, r – j, r -l. Wadą jest jednak wyraźne zniekształcenie różnych głosek, a także r – języczkowe, wargowe, między zębowe i gardłowe.

 

Zaburzenie mowy – wszelkie patologiczne zjawiska występujące w procesie nadawania i odbioru począwszy od prostych wad wymowy do całkowitej niemożności mówienia; wywołane są czynnikami endogennymi i egzogennymi.

 

Dlaczego warto uczestniczyć w zajęciach?

Podczas szkleń, warsztatów, webinarów dowiecie się Państwo dużo ciekawych informacji na temat pracy z dziećmi, na temat logorytmiki. Podczas warsztatów opisuję zabawy napisane przeze mnie.

 

Wszystkie dodatkowe informacje uzyskają Państwo przez kontakt telefoniczny pod numerem:

+ 48 510 786 377